TOGG T10X LFP vs NMC Menzil Testi: Kalibrasyon Farkı Beklenmedik Bir Sonuç Doğurdu
TOGG T10X'in LFP ve NMC batarya versiyonları 130-140 km/s hızla karşılaştırıldı. Kalibrasyonsuz LFP, %1'de beklenmedik biçimde devre dışı kaldı.
TOGG T10X'in LFP ve NMC batarya seçeneklerini gerçek yol koşullarında karşılaştıran kapsamlı bir menzil testi gerçekleştirildi. Test, planlanandan çok daha çarpıcı bir sonuç doğurdu: LFP bataryalı araç, hiç kalibrasyon yapılmadan yola çıkıldığında gösterge daha %1'e inmeden tamamen devre dışı kaldı. Aynı test kalibrasyon prosedürü eksiksiz uygulandıktan sonra tekrarlandığında ise iki araç arasındaki mesafe farkı yalnızca 900 metreye geriledi.
Her iki araç da şarj noktasından tam dolu olarak yola çıktı. Klima 22 derece otomatikte ayarlıydı, hedef hız ise yasal sınır olan 130 km/s olarak belirlendi; zaman zaman 140-150 km/s'ye çıkıldı. LFP bataryalı araçta sıfır kilometreli Lassa lastikler bulunurken NMC bataryalı araç 52.000 kilometrede, 3-4 mm diş derinliğine ulaşmış lastiklerle yola çıktı. Bu fark, araçlar arasında yaklaşık 3-4 km sayaç sapmasına yol açabilecek nitelikte olduğundan kabul görmedi.
LFP'nin 89,3 kWh kapasitesi NMC'nin 88,6 kWh'ından büyük, ama kalibrasyon hikayeyi değiştirdi
Teknik verilere göre LFP bataryanın kapasitesi 89,3 kWh, NMC bataryanın kapasitesi ise 88,6 kWh. Aralarındaki fark yüzde birin altında kalıyor. LFP bataryalı aracın ağırlık avantajı da yok; tam tersi, yaklaşık 70-80 kg daha ağır. İki araç arasındaki toplam yük dengesi bu nedenle özellikle gözetildi ve test sürücüsü değişikliğiyle fark minimize edildi.
İlk testin kritik noktası, LFP bataryalı aracın uzun süredir yalnızca yüzde 80-90 arasında şarj edilerek kullanılmış olmasıydı. Bu araçta, sahadaki ilk tam şarj öncesinde hiç kalibrasyon yapılmamıştı. Şarj başladığında araç yaklaşık yarım saatte yüzde 97-98'e ulaştı; ardından bir saati aşkın süre devam eden kalibrasyon aşamasına geçti. Nihai dolum yüzde 99'da tamamlandı. Uzmanlar bu noktada uyardı: fabrika çıkışından bu yana altı-yedi kez şarj edilmiş ve hep hızlı şarj tercih edilmiş bir araçta gösterge değerleri ile gerçek batarya kapasitesi arasında ciddi bir kopukluk oluşabilir.
Kalibrasyonsuz LFP, %1'de beklenmedik biçimde durdu
İlk testte 130 km/s sabit hızla ölçülen anlık tüketim her iki araçta da 24-25 kWh/100 km bandında seyretti. Toplamda 50 km geçildiğinde iki aracın değerleri hemen hemen eşitti. Yaklaşık 330 km'yi aşınca LFP bataryalı araç güç kısıtlaması verdi, kaplumbağa modu devreye girdi ve otoyol çıkış rampasını tırmanmakta güçlük çekti. Nihayet gösterge yüzde 1'i gösterirken araç tamamen durdu; yüzde sıfırı hiç görmemişti. Uzmanların değerlendirmesine göre bu tablo, kalibrasyonsuz LFP bataryalarda ne yaşanabileceğinin net bir örneğiydi ve yalnızca TOGG'a özgü bir durum değildi. "Bu sadece TOGG'a özel değil. Tüm LFP'li araçlara özel bir durum" ifadesi, genel bir uyarı olarak gündeme geldi.
NMC bataryalı araç ise yüzde sıfırı 326 km'de gördükten sonra tampon kapasitesiyle 23 km daha yol aldı. Toplam menzil şarjdan itibaren yaklaşık 361 km olarak kaydedildi. Ortalama hız 130 km/s, klima ise süre boyunca aktifti ve dışarıdaki sıcaklık 33-34 derece bandındaydı.
TOGG'un güncelleme prosedürü ve ikinci test: 900 metrelik fark
Birinci testin ardından TOGG, LFP bataryalı araçlar için iki aşamalı bir kalibrasyon prosedürü belirledi. Buna göre önce AC şarjla yüzde 80-85'e kadar doldurmak, ardından tekrar şarj başlatarak en az bir saat AC'de bekletmek gerekiyor. Aynı zamanda araç için bir yazılım güncellemesi de devreye alındı; güncelleme sonrasında batarya göstergesi yüzde 99 yerine yüzde 100'de kapanır hale geldi. Uzmanlar bu değişikliği, kalibrasyonun oturduğunun somut göstergesi olarak değerlendirdi.
İkinci testte lastik basınçları da eşitlenerek yola çıkıldı. Bu kez hava sıcaklığı 17-19 derece arasında seyrediyordu ve klima kapalı tutuldu. Ortalama hız bir önceki teste kıyasla hafif yüksek olduğundan —gösterge 133 km/s ortalama kaydetti— tüketim de 27 kWh/100 km'ye çıktı. Kalibrasyonlu LFP bataryalı araç yüzde sıfırı 326 km'de gördü ve tampon kapasitesiyle ek 23 km yol aldı. NMC bataryalı araç ise 311,8 km'de yüzde sıfıra ulaştı; iki araç arasındaki nihai mesafe farkı yalnızca 900 metre kaldı. Uzmanlar, "Kalibrasyon tam otursa iki araba hemen hemen aynı gidecek" yorumunu yaptı.
Bu sonuç, LFP teknolojisinin pratik kullanımda NMC'den belirgin biçimde geride kalmadığını ortaya koyuyor; esas farkı yaratan değişken batarya kimyası değil, kalibrasyon durumu. Sıcaklık farkının da göz ardı edilemeyeceği belirtildi: birinci test 33-34 derecede klimalı, ikincisi 17-19 derecede klimasız gerçekleşti. Bu iki etkenin tüketimdeki payının yarı yarıya olduğu tahmin ediliyor.
LFP kalibrasyon prosedürü: Ne zaman, nasıl yapılmalı?
LFP pil teknolojisi, NMC'nin aksine periyodik kalibrasyon gerektiriyor. Kalibrasyon için DC ya da AC şarj cihazına bağlanmak ve araç yüzde 100'e ulaşıp şarjı kendiliğinden sonlandırana dek beklemek yeterli. Bununla birlikte TOGG'un önerdiği güncel prosedür iki aşamalı: önce AC şarjla yüzde 80-85'e doldurmak, ardından ikinci bir şarj döngüsünde en az bir saat AC'de tutmak. 15 Haziran'dan sonra üretilen T10X araçların LFP bataryaya sahip olduğu, bu tarihten önceki serilerin ise NMC bataryayla geldiği belirtildi. LFP pil sahiplerinin şarjı mümkün olduğunca yüzde 10'un altına düşürmeden yaptırması, özellikle uzun yol öncesinde önerilen bir diğer tedbir olarak öne çıktı.
Geri kazanımlı frenleme (rejeneratif frenleme) konusunda da dikkat çeken bir hatırlatma yapıldı. Bu özelliği tamamen kapatarak yalnızca mekanik fren kullanan sürücülerin fren balatalarını çok daha hızlı tükettiği vurgulandı. 2,3-2,5 tonluk bir araçta bütün yavaşlama yükünün balataya binmesi, balata ömrünü belirgin ölçüde kısaltıyor.
Yol kenarında şarj: EVB V2V teknolojisi sahaya indi
Her iki testte de araçların yolda kalması durumu için önceden hazırlık yapılmıştı. Mobil şarj hizmeti sağlayıcısı EVB, iki test boyunca araçların peşinden yol aldı; yolda kalan araç kısa sürede yaklaşık 40 kW DC güçle şarj edilerek yolculuğuna devam edebildi. İkinci testte daha da ilginç bir uygulama gerçekleşti: EVB'nin filosundaki T10F, V2L (araçtan araca şarj) teknolojisiyle LFP bataryalı T10X'i sahada şarj etti. Bu, LFP bataryalı bir TOGG'un LFP bataryalı başka bir TOGG'u sahadaki ilk kez şarj etmesi olarak kayda geçti.
TOGG sahiplerinin en büyük şikayeti: yazılım ve servis
Test sürecinde 2.000'i aşkın TOGG kullanıcısına yönelik bir anket de gerçekleştirildi. Ankete katılanların 842'si TOGG'dan memnun, 635'i çok memnun olduğunu belirtti; ne memnun ne de memnun olmayan kesim 223 kişide kaldı. Sürüş ve yol tutuş performansı için "çok iyi" diyen 1.000 kişiye karşın yalnızca 111 kişi "orta" dedi. Menzil memnuniyetinde de tablo olumlu: 1.100 kişi memnunken yalnızca 290 kişi memnun olmadığını belirtti.
Ancak yazılım söz konusu olduğunda tablo tersine döndü. Güncelleme sıklığından memnun olmadığını ifade eden 744 kişiye ek olarak 605 kişi "orta" yanıtını verdi; güncelleme konusunda memnuniyetini bildiren kullanıcı sayısı ise yalnızca 207 kaldı. Trumore uygulaması için "geliştirilmeli" diyenler 1.300, "yetersiz" diyenler 414 kişiydi. Markanın en çok geliştirilmesini istedikleri alan sorulduğunda yazılım birinci sıraya oturdu: 1.500 kişi bu talepte bulundu. Servis ağı ise 918 kişiyle ikinci sırada yer aldı.
Bütün bu şikayetlere rağmen "Bugün tekrar araç alsaydınız TOGG'u tercih eder miydiniz?" sorusuna katılanların 959'u "kesinlikle evet", 389'u "evet" yanıtını verdi; kararsızların sayısı 301'de kaldı. Kullanıcıların güçlü bulduğu en önemli özellikler arasında yerli-milli marka olması 880 oyla başı çekerken araç konforu 759, fiyat-performans dengesi ise 660 oyla sıralandı.