BYD Türkiye Yatırımı: Nepalli Ortakla Yeni Bir Dönem mi Başlıyor?

Çinli elektrikli araç devi BYD'nin Türkiye'de planladığı 1 milyar dolarlık fabrika yatırımının akıbeti, otomotiv sektöründe merak konusu olmaya devam ediyor. Şirket, Temmuz 2024'te Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan'ın katılımıyla Manisa'da bir üretim tesisi kurma taahhüdünde bulunmuştu. Ancak iki yıl içinde fabrika sahasında herhangi bir inşaat faaliyetine başlanmadığı ve projenin askıya alındığı ortaya çıktı.

BYD'nin Türkiye'deki yatırım kararını askıya almasında ABD'nin baskısı ve Türkiye ile Çin arasındaki güven sorunlarının etkili olduğu iddia ediliyor. Bu süreçte şirketin icradan sorumlu yetkilisi Stella Li, Macaristan'daki tesislerinin 2026'nın dördüncü çeyreğinde üretime başlayacağını belirtirken, Türkiye'deki fabrika için net bir takvim bulunmadığını ifade etti. Türkiye, yatırım taahhüdü karşılığında BYD'ye gümrük avantajları sağlamıştı.

BYD'nin Nepal Üzerinden Türkiye'ye Dönüş Planı

Manisa'da planlanan fabrika yatırımının iptalinin ardından, BYD'nin Türkiye pazarına farklı bir stratejiyle geri dönme arayışında olduğu belirtiliyor. Şirketin, Nepal merkezli distribütörü Simex aracılığıyla Türkiye'de montaj faaliyetlerine başlamayı hedeflediği öne sürülüyor. Bu plan kapsamında, BYD'nin Nepal'e para göndererek Simex'in Türkiye'de yatırım teşviki almasını sağlayacağı ve Manisa'da bir montaj fabrikası kurduracağı konuşuluyor. Bu fabrikanın, BYD'nin yaklaşık 6-7 yıl önce geliştirdiği ve şu an Çin pazarında satılmayan eski nesil prizli hibrit araçların montajını yapacağı tahmin ediliyor.

Bu ara formülün, Türkiye'nin BYD'ye uyguladığı cezaları engellemeyi amaçladığı düşünülüyor. Türkiye, daha önce prizli hibrit araçların ÖTV oranını %80'lerden %35-45 seviyelerine indirerek BYD'ye gümrük muafiyeti sağlamıştı. Bu sayede BYD'nin Türkiye'de yüksek karlar elde ettiği belirtiliyor.

Konuyla İlgiliElektrikli Araç Piyasasında Son Durum: Satışlar Düşerken TOGG ve Yeni Modeller Dikkat Çekiyor

Çin Hükümetinin Yatırım Politikası ve Türkiye'nin Tepkisi

Çin hükümetinin, BYD'nin Türkiye'de yatırım yapmasına izin vermediği biliniyor. Uzmanlar, Çin'in bu tutumunun Türkiye ile olan ilişkilerinde imaj kaygılarından kaynaklandığını ifade ediyor. Çin'in, Türkiye'nin kendi araçlarına uyguladığı ilave vergiler nedeniyle imajının zedelenmesini istemediği belirtiliyor.

Dünya Ticaret Örgütü (DTÖ), Çin'in Türkiye'ye karşı açtığı ticaret davasında Türkiye'nin Çin menşeli elektrikli ve bazı hibrit otomobillere uyguladığı ek gümrük vergileri ile bazı ithalat koşullarının küresel ticaret kurallarıyla uyumlu olmadığına karar verdi. Türkiye, 2023 yılında Çin'den ithal edilen elektrikli otomobillere %40 ek gümrük vergisi getirmiş, Haziran 2024'te bu uygulamayı benzinli ve hibrit araçları da kapsayacak şekilde genişletmişti. Ayrıca, ithalatçı firmalara en az 20 yetkili servis açma, çağrı merkezi kurma ve batarya taahhüdü gibi yükümlülükler getirilmişti.

Türkiye'nin elektrikli araç dönüşümünde Avrupa'nın en hızlı ülkelerinden biri olmasına rağmen, yetkililerin DTÖ'deki savunmalarında "şarj altyapımızın yeterli olmadığı" gibi gerekçeler sunması eleştirilere yol açıyor.

Konuyla İlgiliTOGG T6 için Geri Sayım Başladı: 2027 Ortasında Yollarda, Fiyatı Daha Erişilebilir Olacak

Diğer Üreticilerin Türkiye Yatırım Beklentisi

BYD'nin Nepal üzerinden yapacağı montaj yatırımının, diğer Çinli ve uluslararası otomotiv firmalarının Türkiye'ye yönelik yatırım kararlarını etkileyebileceği düşünülüyor. Eğer bu "hülle" yatırımı kabul edilirse, Leip Motor gibi farklı markaların da benzer modellerle Türkiye pazarına girmek isteyebileceği belirtiliyor. Bu durum, Türkiye'nin otomotiv sektöründe montaj odaklı yatırımların önünü açabilir.

BYD'nin Avrupa CEO'su Stella Li'nin İstanbul'da son görüşmeleri yaptığı ve Eylül ayında yeni gelişmelerin yaşanabileceği belirtiliyor. Bu gelişmelerin, BYD'nin Türkiye'de tekrar satışa başlamasına ve yatırım tartışmalarının yeniden alevlenmesine neden olabileceği öngörülüyor.

Şarj Altyapısı ve Elektrikli Araç Kullanıcılarının Sorunları

Türkiye'de elektrikli araç kullanımının artmasıyla birlikte şarj altyapısındaki sorunlar da gündeme geliyor. Özellikle İzmir otoyolundaki Akhisar şarj noktasında yaşanan sıkıntılar, elektrikli araç sahiplerinin mağduriyetine yol açıyor. Bu istasyonda yeterli şarj cihazının bulunmaması ve yeni firmaların girişine engel olunması, uzun kuyruklara ve gecikmelere neden oluyor.

Uzmanlar, belediyelerin şarj istasyonu kurulumuna daha fazla dahil olması gerektiğini vurguluyor. Avrupa'da birçok kaldırımda şarj noktası bulunurken, Türkiye'de bu tür uygulamaların yaygınlaşması için regülasyonlara ihtiyaç duyuluyor. Depolamalı bataryalı şarj cihazları ve güneş enerjisi entegrasyonu gibi çözümlerin, şehir içi ve metropollerde şebeke yükünü azaltarak ultra hızlı şarj imkanı sunabileceği belirtiliyor.

Konuyla İlgiliHabaş, Otomotiv Sektörüne 1 Milyar Euro Yatırımla Giriyor: Hibrit ve Elektrikli Araç Üretimi Yolda

Elektrikli Araç Piyasasında Güncel Gelişmeler ve Tavsiyeler

Tunç Matik gibi yerli firmaların mobil şarj cihazları, kapalı otoparklarda veya ortak alanlarda şarj sorununa pratik çözümler sunuyor. Örneğin Tunç Matik'in Mobi Charge Pro modeli, 22 kW gücünde, metal gövdeli ve mobil uygulamasıyla uzaktan kontrol edilebilen bir ürün olarak öne çıkıyor.

İkinci el elektrikli araç pazarında ise bazı modeller dikkat çekiyor. Örneğin, MG4'ün 1,5 milyon TL bandında alınabilecek en iyi otomobillerden biri olduğu belirtiliyor. BYD Seal U gibi modeller de pazarda yer alıyor. Volkswagen ID.4 ise geniş iç mekanı ve konforuyla öne çıksa da menzil konusunda bazı eleştiriler alıyor.

TOGG'un T10F ve T10X modelleri için sıfır faizli kredi ve 3 ay ödeme erteleme gibi finansman kampanyaları devam ediyor. Yaklaşık 300-350 km menzil sunması beklenen TOGG T6X'in ise 2026'nın son çeyreğinde üretime başlaması ve 2027 Haziran'ında teslimatlara başlanması hedefleniyor. Xiaomi SU7 gibi Çinli elektrikli araçlar da Türkiye pazarında ilgi görüyor ve yüksek menzil değerleriyle dikkat çekiyor.