TURKA'nın yeni nesil araç muayenesi: Yapay zeka ve robotlar devrede

Türkiye'de araç muayene hizmetleri 15 Ağustos 2027 itibarıyla yeni bir döneme giriyor. Ulaştırma ve Altyapı Bakanlığı denetiminde faaliyet gösterecek olan TURKA, araç muayene süreçlerini yapay zeka, yüksek çözünürlüklü kamera sistemleri ve robotik teknolojilerle donatmaya hazırlanıyor. Bu yeni sistem, muayene süreçlerini daha hızlı, standart ve hatasız hale getirmeyi hedefliyor.

TURKA, 2027-2047 yılları arasında 20 yıl boyunca araç muayene hizmetlerini yürütecek. Şirket, bu kapsamda yaklaşık 3 milyar dolarlık bir yatırım programı uygulayacak. İstanbul Arnavutköy'de kurulan ve 2 bin 500 metrekare kapalı alana sahip olan Örnek Araç Muayene Merkezi, yeni sistemlerin geliştirilmesi, test edilmesi ve personel eğitimi için bir AR-GE üssü olarak kullanılıyor.

Yapay Zeka Destekli Kontroller

Yeni nesil muayene sisteminin en dikkat çekici özelliklerinden biri, yapay zeka ve görüntü işleme teknolojilerinin entegrasyonudur. Bu teknolojiler, araçların plaka ve tipi tanımadan karoseri ve altındaki kusurların belirlenmesine, lastik kontrollerinden araç boyutlarının ölçülmesine kadar birçok aşamada görev alıyor. Özellikle yüksek çözünürlüklü 4K kameralar, araç altını boydan boya tarayarak kırık, çıkık veya korozyon gibi kusurları tespit eder. Sistem, aynı aksta farklı ebatlarda lastik olması durumunda otomatik olarak uyarı veriyor.

TURKA İcra Kurulu Üyesi Serhan Salman, bu teknolojilerin insan hatasını sıfıra indirmeyi ve teknisyenlere daha fazla araç içi kontrolü için kaliteli zaman ayırmayı amaçladığını belirtiyor. Muayene sürecinde elde edilen tüm veriler ve görsel kanıtlar, yapay zeka desteğiyle dijital rapora aktarılır ve Ulaştırma ve Altyapı Bakanlığı'nın ana sistemlerine anlık olarak gönderilir.

Robotik Sistemler ve Otomatik Far Ayarı

Muayene merkezlerinde robotik sistemler de önemli bir rol üstleniyor. Altınay Robot Teknolojileri ile yapılan iş birliği kapsamında geliştirilen yerli endüstriyel robotlar, özellikle araçların erişimi zor noktalarındaki fiziksel ölçüm ve kontrol işlemlerini daha hızlı, standart ve tekrarlanabilir hale getiriyor. Bu robotlar, karanlıkta kalan veya kıvrımlı yüzeylerdeki kusurları tespit ederek teknisyenlere yardımcı oluyor.

Far ayarı gibi manuel yapılan işlemler de otomasyonla sağlanıyor. Yeni nesil far test cihazları, farların yerini ve lokasyonunu otomatik olarak bulur, hizalamayı yapar ve insan hatasını en aza indirir. Cihaz, ışık şiddeti, yatay sapma ve dikey eğim gibi üç temel kriteri değerlendirir ve sonuçları dijital olarak raporlar.

Dijital Raporlama ve Bekleme Alanları

Muayene süreçlerinin tamamı dijitalleşiyor. Muayene raporları, e-posta, SMS veya mobil uygulama üzerinden araç sahiplerine ulaştırılıyor. İstenildiği takdirde raporun çıktısı da alınabiliyor. Bu dijitalleşme, Türkiye'nin sıfır atık programını destekleyerek kağıt kullanımını minimuma indirmeyi hedefliyor.

Araç sahipleri, muayene sürecini bekleme salonlarından cam paneller aracılığıyla canlı olarak izleyebilir. Ayrıca, bekleme salonlarında bulunan ekranlardan ve mobil uygulamadan da sürecin her aşamasını takip etme imkanı sunuluyor. Bekleme salonlarında kafeterya, temiz tuvaletler ve mescit gibi olanaklar da bulunuyor.

Genişleyen Ağ ve Mobil İstasyonlar

TURKA, 15 Ağustos 2027'de 249 sabit istasyon ve 103 mobil istasyonla hizmete başlayacak. Bu sayede toplamda yaklaşık 900 muayene hattı devreye girecek. Mobil istasyonlar, özellikle ilçe, mezra ve köyler gibi daha uzak bölgelere hizmet götürmek amacıyla planlandı. Bu mobil istasyonlar, ağır vasıta, binek ve motosiklet gibi farklı araç tiplerine yönelik özel donanımlara sahip olacak.

TURKA İcra Kurulu Üyesi Serhan Salman, Türkiye'deki araç parkının büyüme hızını ve gelecek 20 yılı dikkate alarak istasyon ve kanal sayılarının ihtiyaca göre artırılacağını belirtiyor. Bu genişleme, muayene sürelerini kısaltarak vatandaşların daha akıcı bir deneyim yaşamasını sağlamayı amaçlıyor.

Sürdürülebilirlik ve Toplumsal Sorumluluk

TURKA, sürdürülebilirlik ilkelerini benimseyerek kendi kendine yetebilen istasyonlar kurmayı hedefliyor. Bu kapsamda güneş panelleriyle desteklenen enerji sistemleri ve sıfır atık uygulamaları hayata geçirilecek. Ayrıca, istasyon alanları, olası deprem veya orman yangını gibi afet durumlarında toplanma alanı veya sahra hastanesi olarak kullanılabilecek şekilde tasarlanıyor. Şirket, personeline yönelik yangınla mücadele eğitimleri de sunacak.

TURKA Akademi bünyesinde teknik personel eğitimleri verilerek, gelişen teknolojilere adaptasyon ve sürekli eğitim sağlanacak. Bu sayede araç muayene teknisyenliği mesleği için bir uzmanlık ve sertifikasyon programı oluşturuluyor.

Ağır Vasıta ve Dört Çeker Araç Muayenesi

Yeni nesil sistem, ağır vasıta muayenelerinde de önemli yenilikler getiriyor. Özellikle fren testlerinde, ağır vasıtaların yüklü gelmemesi durumunda, cihazın pistonları araca yük simülasyonu uygulayarak gerçek yol koşullarına en yakın fren performansını ölçer. Bu durum, ağır yüklü araç kazalarının önüne geçilmesi açısından hayati önem taşıyor.

Dört çeker araçlar için de özel ölçüm teknikleri geliştirildi. Geleneksel yöntemlerde farklı rollerlar kullanılırken, yeni sistemde cihaz kombine çalışarak her bir tekerlek için ekstra işleme gerek kalmadan fren ve süspansiyon testlerini gerçekleştirir.